جنگ ترامپ با دیوان بینالمللی کیفری بهخاطر حکم بازداشت یک جنایتکار جنگی

رئیسجمهور آمریکا با ادامه رویکرد خصمانه خود نسبت به نهادهای بینالمللی، بار دیگر ادعاهایی را درباره دیوان کیفری بینالمللی مطرح کرد.
دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا طی اظهاراتی ضد نهادهای بینالمللی، دوباره اتهامهایی را علیه دیوان بینالمللی کیفری مطرح کرده است. او مدعی شد که دیوان لاهه از کنترل خارج شده است.
ترامپ گفت: دیوان کیفری بینالمللی معتقد است که آنها میتوانند وارد شوند و سران کشورها را بازداشت کنند؛ اما نمیتوانند این کار را انجام دهند. ما این کار را محکوم کردیم.
واشنگتن مدعی شده که این دادگاه را که ماه گذشته با تحریمهای جدید هدف قرار داد، منحل کند.
به گزارش میدلایست آی، ترامپ از اقدام دادگاه برای صدور حکم بازداشت بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر رژیم صهیونیستی به دلیل نسلکشی در غزه، خشمگین شده است.
چرا ترامپ دیوان کیفری بینالمللی را هدف قرار میدهد؟
ماه گذشته، کمیته جایزه نوبل، جایزه صلح را به شخصی اهدا کردکه بهعنوان قاضی در دیوان کیفری بینالمللی خدمت کرده است. او بهتازگی عضو یک کمیسیون تحقیق سازمان ملل بود که به این نتیجه رسید که رژیم صهیونیستی در غزه مرتکب نسلکشی میشود.
چند ساعت پس از اعلام این خبر، دولت آمریکا دور جدیدی از تحریمها را علیه دیوان کیفری بینالمللی اعمال کرد.
این دیوان که براساس معاهدهای در سال ۱۹۹۸ موسوم به اساسنامه رم شکل گرفته، یک نهاد قضایی بینالمللی با صلاحیت رسیدگی جهانی به جرایمی مانند نسلکشی، جنایتهای جنگی، جنایتهای علیه بشریت و جنایت تجاوز است.
نشریه گود آتوریتی گزارش کرد که تحریمهای قبلی آمریکا باعث شد مقامهای ارشد این نهاد دسترسی خود را به ایمیل، کارتهای اعتباری و حسابهای بانکی از دست بدهند. اما تحریمهای اخیر، کل فعالیتهای این دیوان را در تعامل با افراد و شرکتهای مستقر در آمریکا هدف قرار داده و بدین ترتیب، عملیات بینالمللی آن را بهشدت محدود کرده است.
رابطه پرمناقشه آمریکا و دیوان کیفری بینالمللی
اگرچه آمریکا در کنفرانس رم در سال ۱۹۹۸ و تدوین معاهدهای که در نهایت به تاسیس دیوان کیفری بینالمللی منجر شد مشارکت داشت، اما همواره نسبت به تن دادن به صلاحیت قضایی این نهاد بینالمللی تردید داشته است.
دولت بیل کلینتون اگرچه به صورت نمادین اساسنامه رم را امضا کرد، اما این سند هرگز برای تصویب نهایی به مجلس سنای آمریکا ارائه نشد. پس از آن، دولت جورج دبلیو بوش امضای خود پای اساسنامه رم را پس گرفت و بر متحدانش فشار آورد تا آمریکا را از نفوذ این دیوان مصون نگه دارند.
کنگره آمریکا حتی قانونی موسوم به قانون حمله به لاهه (Hague Invasion Act) را تصویب کرد که به موجب آن، استفاده از نیروی نظامی برای آزادسازی هر یک از شهروندان آمریکایی که توسط دیوان کیفری بینالمللی در لاهه بازداشت شده باشند، مجاز شمرده میشد.
با وجود خصومت اولیه نسبت به این دیوان، آمریکا در سال ۲۰۰۵ با ارجاع پرونده دارفور (سودان) به دیوان کیفری بینالمللی توسط شورای امنیت سازمان ملل مخالفت (وتو) نکرد.
در دوران دولت باراک اوباما نیز، آمریکا از تلاشها برای به پای میز عدالت کشاندن عاملان جنایتهای فجیع در ظاهر حمایت کرد؛ از جمله همکاری در انتقال افراد تحت تعقیب به دیوان و حمایت از تحقیقات این نهاد درباره جنایتهای ارتکابیافته در جریان خشونتهای انتخاباتی در کنیا.
در دوران دولت جو بایدن نیز، پس از آغاز جنگ اوکراین، حمایت دوحزبی از تحقیقات دیوان کیفری بینالمللی شکل گرفت.
بالا گرفتن تنش زمانی که دیوان آمریکا و متحدانش را هدف قرار میدهد
اگرچه آمریکا عضو دیوان کیفری بینالمللی نیست، اما اقدامهای شهروندان و نظامیان این کشور میتواند در صورتی که جرایم در قلمرو کشوری رخ داده باشد که اساسنامه رم را تصویب کرده است، در حیطه صلاحیت قضایی این دیوان قرار گیرد.
بهعنوان نمونه، افغانستان در سال ۲۰۰۳ اساسنامه رم را تصویب کرد؛ بدین معنا که جنایتهای فجیع که توسط نیروهای آمریکایی در افغانستان صورت گرفته، تحت صلاحیت قضایی دیوان کیفری بینالمللی قرار میگیرد. در سال ۲۰۲۰، دیوان پس از یک دوره انکار اولیه، مجوز انجام تحقیقات درباره وضعیت افغانستان را صادر کرد؛ اقدامی که با واکنش آمریکا در قالب اعمال تحریم علیه این دیوان همراه شد.
تمرکز فزاینده بر مسئله غزه، رابطه میان طرفین را که پیش از این نیز درپی تحقیقات مربوط به یکی از متحدان اصلی آمریکا (رژیم صهیونیستی) پرمناقشه بود، بیش از پیش متشنج کرده است.
حتی پیش از آغاز جنگ در ۷ اکتبر ۲۰۲۳ (۱۵ مهر ۱۴۰۲)، در کنگره آمریکا مخالفتهایی از سوی هر دو حزب با انجام تحقیقات توسط دیوان کیفری بینالمللی (ICC) پیرامون جنایتهای رژیم صهیونیستی در فلسطین وجود داشت.
پس از آنکه این دیوان مجوز انجام تحقیقات درباره وضعیت فلسطین را صادر کرد، دولت بایدن بهطور علنی از این تصمیم انتقاد کود. همچنین، اندکی پس از آنکه دیوان کیفری بینالمللی حکم بازداشت مقامهای صهیونیست را صادر کرد، دولت آمریکا تحریمهای جدیدی را اعمال کرد.
چرا اکنون تحریمهای جدید وضع میشود؟
تحقیقات علوم سیاسی نشان میدهد که رابطه آمریکا و دیوان کیفری بینالمللی زمانی که تحقیقات، نیروهای آمریکایی یا متحدان آنها را تهدید میکند یا با سایر منافع جهانی آمریکا تداخل ایجاد میکند، خصمانهتر میشود. این موضوع میتواند تحریمهای قبلی آمریکا در پاسخ به تحقیقات افغانستان و فلسطین را به خوبی توضیح دهد.
اما اقدامهای اخیر دولت ترامپ نیز ممکن است بهطور مستقیم تحت صلاحیت دادگاه قرار گیرد و انگیزه بیشتری برای محدود کردن نفوذ آن ایجاد کند. حملههای دولت آمریکا به قایقها در کارائیب و اقیانوس آرام به بررسی بینالمللی در مورد آنچه که میتواند جنایت علیه بشریت محسوب شود، منجر شده است. برخی از این حملهها در آبهای سرزمینی اعضای اساسنامه رم رخ داده است، به این معنی که آنها میتوانند تحت صلاحیت دادگاه قرار گیرند.
در ماههای اخیر، مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا طرحی را برای انحلال دیوان کیفری بینالمللی پیشنهاد کرد. اما شواهدی نیز وجود دارد که نشان میدهد مردم آمریکا از دیوان کیفری بینالمللی و ایده تصویب اساسنامه رم حمایت میکنند، بهویژه زمانی که این حمایت بهعنوان حمایت از حقوق بشر مطرح میشود.
انتهای پیام/

